Anụmanụ sitere na bea ojii ruo na anụ ube na-enye ngwọta eke na nke na-adịghị ize ndụ maka gburugburu ebe obibi iji chịkwaa ụmụ ahụhụ a na-achọghị.
Ogologo oge tupu e nwee kemịkalụ na ihe ndị na-agba mmiri, kandụl citronella na DEET, okike nyere anụ ọhịa ihe oriri maka ihe niile dị ndụ na-akpasu mmadụ iwe. Ụsụ na-eri ijiji na-ata ata, akịrị na-eri anwụnta, na ilo na apịtị.
N'eziokwu, akịrị na ụmụ ahụhụ nwere ike iri ọtụtụ anwụnta nke na nnyocha e mere na 2022 gosiri na ọnụọgụgụ ndị nwere ọrịa ịba na mpaghara Central America dị elu n'ihi ọrịa amphibian. Ọmụmụ ihe ndị ọzọ na-egosi na ụfọdụ ụsụ nwere ike iri ihe ruru otu puku anwụnta kwa elekere. (Chọpụta ihe mere ụsụ ji bụrụ ezigbo dike okike.)
"Ọtụtụ ụdị anụmanụ ndị iro sitere n'okike na-achịkwa nke ọma," ka Douglas Tallamy, Prọfesọ TA Baker nke Ọrụ Ugbo na Mahadum Delaware kwuru.
Ọ bụ ezie na ụdị ọgwụ mgbochi ahụhụ ndị a a ma ama na-adọta mmasị dị ukwuu, ọtụtụ anụmanụ ndị ọzọ na-eji ụbọchị na abalị ha achọ ma na-eri ụmụ ahụhụ oge okpomọkụ, n'ọnọdụ ụfọdụ, na-azụlite nkà pụrụ iche iji rie anụ ha. Lee ụfọdụ n'ime ndị kacha atọ ọchị.
Winnie the Pooh nwere ike ịhụ mmanụ aṅụ n'anya, mana ọ bụrụ na ezigbo bea gwuo akpa aṅụ, ọ naghị achọ shuga na-arapara arapara, kama ọ na-achọ ụmụ ahụhụ ọcha dị nro.
Ọ bụ ezie na anụ ọhịa bea ojii nke Amerịka na-eri ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ ihe niile site na ahịhịa mmadụ ruo n'ubi sunflower na nwa ehi mgbe ụfọdụ, ha na-ahụ maka ụmụ ahụhụ, gụnyere ụdị anụ ehi na-awakpo dịka jaket odo odo.
“Ha na-achọ ụmụ ahụhụ,” ka David Garshelis, onyeisi oche nke otu ọkachamara bea nke International Union for Conservation of Nature kwuru. “Ahụla m ka ha na-egwupụta akwụ wee rie ha, dịka anyị,” wee nọgide na-eri nri. (Mụta ka bea ojii si agbake n'ofe North America.)
N'ebe ụfọdụ nke Ugwu Amerịka, ebe anụ ọhịa bea ojii na-eche ka mkpụrụ osisi beri ahụ chara acha, anụ ọhịa bea ndị ahụ na-anọgide na-ebu ibu ma na-enweta ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ abụba ha niile site n'iri ndanda ndị nwere protein dị ka ndanda odo.
Ụfọdụ anwụnta, dịka Toxorhynchites rutilus septentrionalis, nke a na-ahụ na ndịda ọwụwa anyanwụ United States, na-enweta ihe ha ji ebi ndụ site n'iri anwụnta ndị ọzọ. Anụ T. septentrionalis na-ebi na mmiri kwụ ọtọ, dị ka oghere osisi, ma na-eri obere ụmụ ahụhụ anwụnta ndị ọzọ, gụnyere ụdị ndị na-ebufe ọrịa mmadụ. N'ime ụlọ nyocha, otu nwa ahụhụ anwụnta T. septentrionalis nwere ike igbu ụmụ ahụhụ anwụnta iri abụọ ruo iri ise ndị ọzọ kwa ụbọchị.
N'ụzọ na-akpali mmasị, dịka akwụkwọ akụkọ nke afọ 2022 si kwuo, ụmụ ahụhụ ndị a bụ ndị na-egbu ihe karịrị akarị nke na-egbu ndị ha gburu mana ha anaghị eri ha.
“Ọ bụrụ na e jiri aka mee igbu mmadụ n’ụzọ ebumpụta ụwa, ọ nwere ike ime ka Toxoplasma gondii dịkwuo irè n’ịchịkwa anwụnta na-aṅụ ọbara,” ka ndị dere akwụkwọ ahụ dere.
Maka ọtụtụ nnụnụ, ọ dịghị ihe na-atọ ụtọ karịa ọtụtụ puku ụmụ ahụhụ, ọ gwụla ma ụmụ ahụhụ ndị ahụ kpuchiri ntutu isi na-agba agba nke na-akpasu afọ gị iwe. Mana ọ bụghị nkịta ọhịa nke North America na-acha odo odo.
Nnụnụ a buru ibu nke nwere ọnụ odo odo na-egbuke egbuke nwere ike ilo ụmụ ahụhụ, na-awụpụ akụkụ esophagus na afọ ya mgbe ụfọdụ (na-akpụ eriri afọ yiri nsị ikwiikwii) wee maliteghachi ọzọ. (Lelee ka ụmụ ahụhụ ahụ si aghọ urukurubụba.)
Ọ bụ ezie na ụdị dị iche iche dịka ụmụ ahụhụ ụlọikwuu na ụmụ ahụhụ webworms n'oge mgbụsị akwụkwọ bụ ndị si n'Ebe Ugwu Amerịka, ọnụọgụgụ ha na-amụba mgbe niile, na-eme ka anụ ọhịa na-acha odo odo na-eri nri dị egwu, ebe ụfọdụ nnyocha na-egosi na ha nwere ike iri ọtụtụ narị ụmụ ahụhụ n'otu oge.
Ụdị ukpata ọ bụla anaghị akpata nsogbu karịsịa nye osisi ma ọ bụ ụmụ mmadụ, mana ha na-enye nnụnụ nri bara uru, ha na-erikwa ọtụtụ ụmụ ahụhụ ndị ọzọ.
Ọ bụrụ na ị hụ otu onye na-acha uhie uhie nke ọwụwa anyanwụ ka ọ na-agba ọsọ n'okporo ụzọ dị n'ebe ọwụwa anyanwụ United States, tinye olu "daalụ."
Anụ ọhịa salamander ndị a dị ndụ ogologo oge, ọtụtụ n'ime ha na-adị ndụ ruo afọ 12-15, na-eri anwụnta ndị na-ebu ọrịa n'oge niile ha dị ndụ, site na ụmụ ahụhụ ruo ụmụ ahụhụ na ndị toro eto.
JJ Apodaca, onye isi nchịkwa nke Amphibian and Reptile Conservancy, enweghị ike ikwu kpọmkwem ọnụọgụgụ nke anụ ọhịa salamander nke ọwụwa anyanwụ na-eri n'otu ụbọchị, mana anụ ọhịa ndị ahụ nwere agụụ siri ike ma nwee ọtụtụ nke ga-eme ka ha "metụta" ọnụọgụgụ anwụnta ahụ.
Tanager oge okpomọkụ nwere ike ịma mma nke ukwuu n'ahụ ya na-acha uhie uhie, mana nke a nwere ike ọ gaghị enye akasi ejula ahụ, nke tanager na-efegharị n'ikuku, na-ebuga ya n'osisi ma tie ya ihe ruo mgbe ọ nwụrụ n'alaka.
Ndị na-eri anụ na-ebi na ndịda United States ma na-akwaga kwa afọ na South America, ebe ha na-eri ụmụ ahụhụ. Mana n'adịghị ka ọtụtụ nnụnụ ndị ọzọ, nduru oge okpomọkụ bụ ọkachamara n'ịchụ nta aṅụ na mbe.
Iji zere ịbụ onye a tara ahụhụ, ha na-ejide ezì dị ka ezì site n'ikuku, ozugbo e gbuchara ha, ha na-ehicha ezì ndị ahụ n'alaka osisi tupu ha erie nri, dịka Cornell Lab of Ornithology si kwuo.
Tallamy kwuru na ọ bụ ezie na ụzọ ndị e si achịkwa ahụhụ dị iche iche, "ụzọ mmadụ si eme ihe ike na-ebibi ụdịdị ahụ."
N'ọtụtụ ọnọdụ, mmetụta mmadụ dịka mfu ebe obibi, mgbanwe ihu igwe na mmetọ nwere ike imerụ ndị na-eri anụ dịka nnụnụ na ihe ndị ọzọ dị ndụ.
“Anyị enweghị ike ibi n'ụwa a site n'igbu ụmụ ahụhụ,” Tallamy kwuru. “Ọ bụ obere ihe ndị na-achị ụwa. Ya mere, anyị nwere ike ilekwasị anya n'otu esi achịkwa ihe ndị na-adịghị mma.”
Nwebiisinka © 1996–2015 National Geographic Society. Nwebiisinka © 2015-2024 National Geographic Partners, LLC. Ikike niile echekwabara
Oge ozi: Juun-24-2024