Ịba ka bụ isi ihe na-akpata ọnwụ na ọrịa n'Africa, nke na-akpatakarị nsogbu ụmụaka na-erubeghị afọ ise. Ụzọ kachasị dị irè isi gbochie ọrịa a bụ ọgwụ mgbochi nje nke na-egbu ụmụ ahụhụ nke na-ebute anwụnta Anopheles ndị toro eto. N'ihi ojiji a na-eji ọgwụ ndị a eme ihe nke ukwuu, iguzogide ụdị ọgwụ ahụhụ ndị a na-ejikarị eme ihe agbasaala n'Africa niile. Ịghọta usoro ndị na-eduga na ụdị a dị mkpa iji soro mgbasa nke iguzogide na ịmepụta ngwaọrụ ọhụrụ iji merie ya.
N'ọmụmụ ihe a, anyị tụnyere ihe mejupụtara microbiome nke Anopheles gambiae, Anopheles cruzi, na Anopheles arabiensis sitere na Burkina Faso na ndị nwere mmetụta na ọgwụ ahụhụ, ndị sikwa na Etiopia.
Anyị ahụghị ihe dị iche na nhazi nke microbiota n'etiti ihe na-eguzogide ọgwụ ahụhụ na ihe ndị na-egbochi ụmụ ahụhụọgwụ ahụhụ-ọnụọgụgụ ndị nwere ike ibute ọrịa na Burkina Faso. Nnyocha ụlọ nyocha nke ndị bi na mba abụọ dị na Burkina Faso gosiri na ihe a bụ eziokwu. N'ụzọ dị iche, na anwụnta Anopheles arabiensis si Etiopia, a hụrụ ọdịiche doro anya na ihe mejupụtara microbiota n'etiti ndị nwụrụ anwụ na ndị lanarịrị ikpughe ọgwụ ahụhụ. Iji nyochaa nguzogide nke ọnụ ọgụgụ ndị Anopheles arabiensis a, anyị mere usoro RNA wee chọta ngosipụta dị iche iche nke mkpụrụ ndụ ihe nketa detoxification metụtara iguzogide ọgwụ ahụhụ, yana mgbanwe na ọwa ion iku ume, metabolic, na synaptic.
Nsonaazụ anyị na-egosi na n'ọnọdụ ụfọdụ, nje bacteria nwere ike itinye aka na mmepe nke iguzogide ọgwụ ahụhụ, na mgbakwunye na mgbanwe ndị na-agbanwe agbanwe.
Ọ bụ ezie na a na-akọwakarị iguzogide dị ka ihe mejupụtara mkpụrụ ndụ ihe nketa nke vektọ Anopheles, ọmụmụ ihe ndị e mere n'oge na-adịbeghị anya egosila na microbiome na-agbanwe na nzaghachi nye ikpughe ụmụ ahụhụ, na-egosi ọrụ maka ihe ndị a na-akpata iguzogide. N'ezie, ọmụmụ ihe gbasara vektọ anwụnta Anopheles gambiae na South na Central America egosila mgbanwe dị ukwuu na microbiome epidermal mgbe e kpugheere pyrethroids, yana mgbanwe na microbiome zuru oke mgbe e kpugheere organophosphates. Na Afrịka, a na-ejikọta iguzogide pyrethroid na mgbanwe na nhazi nke microbiota na Cameroon, Kenya, na Côte d'Ivoire, ebe Anopheles gambiae nke ụlọ nyocha gosipụtara mgbanwe na microbiota ha mgbe ahọpụtara maka iguzogide pyrethroid. Ọzọkwa, ọgwụgwọ nnwale na ọgwụ nje na mgbakwunye nke nje bacteria a maara na anwụnta Anopheles arabiensis nke ụlọ nyocha chịrị gosipụtara mmụba na ndidi na pyrethroids. N'ịkọkọta, data ndị a na-atụ aro na iguzogide ọgwụ ahụhụ nwere ike ijikọ na microbiome anwụnta na akụkụ a nke iguzogide ọgwụ ahụhụ nwere ike iji maka njikwa vektọ ọrịa.
N'ọmụmụ ihe a, anyị jiri usoro 16S chọpụta ma microbiota nke anwụnta ejiri ụlọ nyocha na nke a chịkọtara n'ọhịa n'Ebe Ọdịda Anyanwụ na Ọwụwa Anyanwụ Afrịka dị iche n'etiti ndị lanarịrịnụ na ndị nwụrụ mgbe e kpughesịrị ha na pyrethroid deltamethrin. N'ihe gbasara iguzogide ọgwụ ahụhụ, ịtụnyere microbiota sitere na mpaghara dị iche iche nke Afrịka na ụdị dị iche iche na ọkwa iguzogide nwere ike inyere aka ịghọta mmetụta mpaghara na obodo nje. Mpaghara ụlọ nyocha sitere na Burkina Faso ma zụlite ya na ụlọ nyocha abụọ dị iche iche nke Europe (An. coluzzii na Germany na An. arabiensis na United Kingdom), anwụnta si Burkina Faso nọchiri anya ụdị atọ niile nke ụdị An. gambiae, anwụnta si Etiopia nọchiri anya An. arabiensis. N'ebe a, anyị na-egosi na Anopheles arabiensis sitere na Etiopia nwere akara microbiota dị iche iche na anwụnta dị ndụ na ndị nwụrụ anwụ, ebe Anopheles arabiensis sitere na Burkina Faso na ụlọ nyocha abụọ emeghị. Ebumnuche nke ọmụmụ ihe a bụ inyochakwu iguzogide ọgwụ ahụhụ. Anyị mere usoro RNA na ọnụọgụgụ Anopheles arabiensis wee chọpụta na mkpụrụ ndụ ihe nketa metụtara iguzogide ọgwụ ahụhụ ka mma, ebe a na-agbanwekarị mkpụrụ ndụ ihe nketa metụtara iku ume. Ijikọta data ndị a na ọnụọgụgụ nke abụọ sitere na Etiopia chọpụtara mkpụrụ ndụ ihe nketa isi ihe na-akpata nsị na mpaghara ahụ. Ntụnyere ọzọ na Anopheles arabiensis sitere na Burkina Faso gosiri nnukwu ọdịiche dị na profaịlụ transcriptome, mana ka chọpụtara mkpụrụ ndụ ihe nketa isi ihe anọ nke na-akpata nsị nke a na-egosipụta nke ukwuu n'ofe Afrịka.
E jiri usoro 16S mee usoro nke anwụnta dị ndụ na nke nwụrụ anwụ nke ụdị ọ bụla si na mpaghara ọ bụla, a gbakọọkwara ọnụọgụgụ ndị metụtara ya. A hụghị ọdịiche ọ bụla na ụdị alfa, nke na-egosi na ọ dịghị ọdịiche dị na uru nke ngalaba ọrụ (OTU); agbanyeghị, ụdị beta dị iche iche dị iche iche n'etiti mba dị iche iche, okwu mmekọrịta maka ọnọdụ obodo na ọnọdụ ndụ/ọnwụ (PANOVA = 0.001 na 0.008, n'otu n'otu) gosiri na ụdị dị iche iche dị n'etiti ihe ndị a. A hụghị ọdịiche dị na mgbanwe beta n'etiti mba dị iche iche, na-egosi ọdịiche yiri nke ahụ n'etiti otu. Atụmatụ nhazi Bray-Curtis multivariate (Foto 2A) gosiri na e kewara ihe nlele ahụ n'ọtụtụ ebe, mana enwere ụfọdụ ihe ndị a na-apụghị iche. Ọtụtụ ihe nlele sitere na obodo An. arabiensis na otu ihe nlele sitere na obodo An. coluzzii jikọtara ya na ihe nlele sitere na Burkina Faso, ebe otu ihe nlele sitere na ihe nlele An. arabiensis sitere na Burkina Faso jikọtara ya na ihe nlele obodo An. arabiensis, nke nwere ike igosi na a na-edobe microbiota mbụ ahụ n'enweghị usoro n'ọtụtụ ọgbọ na n'ọtụtụ mpaghara. E kewaghị ihe nlele Burkina Faso nke ọma site na ụdị; A tụrụ anya na enweghị nkewa a bụ ebe ọ bụ na e mechara chịkọta ndị mmadụ n'otu n'otu n'agbanyeghị na ha si n'ebe dị iche iche nke ụmụ ahụhụ pụta. N'ezie, ọmụmụ ihe egosila na ịkekọrịta ebe obibi n'oge mmiri nwere ike imetụta nhazi nke microbiota [50]. Ọ dị mma ịmara na ọ bụ ezie na ihe nlele anwụnta na obodo Burkina Faso egosighi ọdịiche ọ bụla na ndụ anwụnta ma ọ bụ ọnwụ mgbe e kpughesịrị ụmụ ahụhụ, e kewara ihe nlele Etiopia nke ọma, na-egosi na ihe mejupụtara microbiota dị na ihe nlele Anopheles ndị a na-ejikọta ya na iguzogide ọgwụ ahụhụ. A nakọtara ihe nlele ndị ahụ site n'otu ebe ahụ, nke nwere ike ịkọwa njikọ siri ike.
Mgbochi megide ọgwụ ahụhụ pyrethroid bụ ụdị ihe dị mgbagwoju anya, ọ bụ ezie na a na-amụ mgbanwe na metabolism na ihe mgbaru ọsọ nke ọma, mgbanwe na microbiota ka amalitela ịchọpụta. N'ọmụmụ ihe a, anyị na-egosi na mgbanwe na microbiota nwere ike ịdị mkpa karịa na ụfọdụ ndị mmadụ; anyị na-akọwakwa iguzogide ọgwụ ahụhụ na Anopheles arabiensis site na Bahir Dar ma na-egosi mgbanwe na ndekọ ndị a maara metụtara iguzogide, yana mgbanwe dị ukwuu na mkpụrụ ndụ ihe nketa metụtara iku ume nke pụtara ìhè na ọmụmụ RNA-seq gara aga nke ọnụọgụ ndị Anopheles arabiensis si Etiopia. N'ozuzu, nsonaazụ ndị a na-egosi na iguzogide ọgwụ ahụhụ na anwụnta ndị a nwere ike ịdabere na njikọta nke ihe ndị sitere na mkpụrụ ndụ ihe nketa na ndị na-abụghị mkpụrụ ndụ ihe nketa, ikekwe n'ihi na mmekọrịta symbiotic na nje bacteria obodo nwere ike imeju mmebi ọgwụ ahụhụ na ndị nwere obere ọkwa iguzogide.
Nnyocha ndị e mere n'oge na-adịbeghị anya ejikọtala mmụba nke iku ume na iguzogide ọgwụ ahụhụ, nke kwekọrọ na okwu ontology bara ụba na Bahir Dar RNAseq na data Etiopia agbakwunyere enwetara ebe a; na-atụkwa aro na iguzogide na-ebute mmụba nke iku ume, ma ọ bụ dị ka ihe kpatara ma ọ bụ ihe si na ụdị a pụta. Ọ bụrụ na mgbanwe ndị a ebute ọdịiche dị na ikike oxygen na nitrogen nke ụdị reactive, dịka a tụrụ aro na mbụ, nke a nwere ike imetụta ikike vector na nhazi nje site na iguzogide nje bacteria dị iche iche megide mkpochapụ ROS site na nje bacteria na-adịte aka.
Data ewepụtara ebe a na-egosi na microbiota nwere ike imetụta iguzogide ọgwụ ahụhụ n'ebe ụfọdụ. Anyị gosikwara na anwụnta An. arabiensis na Etiopia na-egosipụta mgbanwe transcriptome yiri nke ahụ na-enye iguzogide ọgwụ ahụhụ; agbanyeghị, ọnụọgụ mkpụrụ ndụ ihe nketa nke kwekọrọ na nke dị na Burkina Faso dị obere. Ọtụtụ ihe mgbochi ka dị gbasara nkwubi okwu ndị e mere ebe a na n'ọmụmụ ihe ndị ọzọ. Nke mbụ, a ga-egosipụta mmekọrịta dị n'etiti nlanarị pyrethroid na microbiota site na iji ọmụmụ metabolomic ma ọ bụ ntụgharị microbiota. Na mgbakwunye, a ga-egosipụta nkwenye nke ndị isi na ọtụtụ mmadụ sitere na mpaghara dị iche iche. N'ikpeazụ, ijikọta data transcriptome na data microbiota site na ọmụmụ mgbe a gbanwere ya ga-enye ozi zuru ezu banyere ma microbiota ahụ na-emetụta transcriptome anwụnta ozugbo n'ihe gbasara iguzogide pyrethroid. Agbanyeghị, mgbe ejikọtara ya ọnụ, data anyị na-egosi na iguzogide bụ ma mpaghara ma mba ọzọ, na-egosipụta mkpa ọ dị ịnwale ngwaahịa ọgwụ ahụhụ ọhụrụ n'ọtụtụ mpaghara.
Oge ozi: Maachị-24-2025