Ọmụmụ ihe a tụlere ọnwụ, ọnwụ dị ala, na nsí nke azụmaahịacypermethrinusoro maka anuran tadpoles. N'ule dị oke njọ, a nwalere njupụta nke 100–800 μg/L ruo awa 96. N'ule ahụ na-adịghị ala ala, a nwalere njupụta cypermethrin (1, 3, 6, na 20 μg/L) n'ụzọ ebumpụta ụwa maka ọnwụ, wee soro nnwale micronucleus na nsogbu nuklia nke mkpụrụ ndụ ọbara uhie ruo ụbọchị 7. LC50 nke usoro cypermethrin azụmaahịa nye tadpoles bụ 273.41 μg L−1. N'ule ahụ na-adịghị ala ala, njupụta kachasị elu (20 μg L−1) butere ọnwụ karịrị 50%, ebe ọ gburu ọkara nke tadpoles anwalere. Ule micronucleus gosipụtara nsonaazụ dị ukwuu na 6 na 20 μg L−1 ma achọpụtara ọtụtụ nsogbu nuklia, na-egosi na usoro cypermethrin azụmaahịa nwere ike imebi ihe megide P. gracilis. Cypermethrin bụ nnukwu ihe egwu maka ụdị a, na-egosi na ọ nwere ike ibute ọtụtụ nsogbu ma metụta ọnọdụ gburugburu ebe obibi a n'oge dị mkpirikpi na ogologo oge. Ya mere, enwere ike ikwubi na usoro cypermethrin azụmaahịa nwere mmetụta na-egbu egbu na P. gracilis.
N'ihi mmụba na-aga n'ihu nke ọrụ ugbo na itinye ya n'ọrụ nke ọmanjikwa ahụhụihe ndị a na-eme, a na-ahụkarị anụmanụ mmiri na-egbu nje 1,2. Mmetọ nke akụrụngwa mmiri dị nso n'ubi ugbo nwere ike imetụta mmepe na ndụ nke ihe ndị na-abụghị ihe a na-achọkarị dịka ndị na-aṅụ mmiri na mmiri.
Anụmanụ ndị na-amị amị na-aghọwanye ihe dị mkpa n'inyocha matrices gburugburu ebe obibi. A na-ewere Anurans dị ka ezigbo ihe na-egosi ihe ndị na-emerụ gburugburu ebe obibi n'ihi njirimara pụrụ iche ha dịka usoro ndụ dị mgbagwoju anya, ọnụego uto ngwa ngwa nke larval, ọnọdụ trophic, akpụkpọ ahụ na-abanye n'ime mmiri10,11, ịdabere na mmiri maka ịmụpụta 12 na àkwá na-enweghị nchebe11,13,14. A gosila na obere akịrị mmiri (Physaalaemus gracilis), nke a na-akpọkarị akịrị na-ebe ákwá, bụ ụdị ihe na-egosi ihe ndị na-emerụ ahụ nke ọgwụ ahụhụ4,5,6,7,15. A na-ahụ ụdị a na mmiri guzo ọtọ, ebe echekwara ma ọ bụ ebe obibi dị iche iche na Argentina, Uruguay, Paraguay na Brazil1617 ma nhazi IUCN na-ewere ya dị ka ihe kwụsiri ike n'ihi oke nkesa ya na ndidi nke ebe obibi dị iche iche18.
Akọpụtala mmetụta dị n'ime ndị na-aṅụ sịga n'ime mmiri ara ehi mgbe ha kpughechara cypermethrin, gụnyere mgbanwe omume, ọdịdị na biochemical na tadpoles23,24,25, mgbanwe ọnwụ na oge metamorphosis, mgbanwe enzymatic, mbelata ihe ịga nke ọma ịmụ nwa24,25, hyperactivity26, mgbochi nke ọrụ cholinesterase27 na mgbanwe na arụmọrụ igwu mmiri7,28. Agbanyeghị, ọmụmụ banyere mmetụta genotoxic nke cypermethrin na amphibians pere mpe. Ya mere, ọ dị mkpa ịtụle mmetụta nke ụdị anuran nwere na cypermethrin.
Mmetọ gburugburu ebe obibi na-emetụta uto na mmepe nkịtị nke ndị amphibian, mana mmetụta ọjọọ kachasị njọ bụ mmebi mkpụrụ ndụ ihe nketa na DNA nke ikpughe ọgwụ ahụhụ kpatara13. Nyocha nke mkpụrụ ndụ ọbara bụ ihe dị mkpa na-egosi mmetọ na nsí nke ihe nwere ike imebi anụmanụ ọhịa29. Nnwale micronucleus bụ otu n'ime ụzọ ndị a na-ejikarị eme ihe iji chọpụta nsí nke kemịkalụ na gburugburu ebe obibi30. Ọ bụ usoro dị ngwa, dị irè ma dị ọnụ ala nke bụ ezigbo ihe ngosi nke mmetọ kemịkalụ nke ihe ndị dị ndụ dịka amphibian31,32 ma nwee ike inye ozi gbasara ikpughe na ihe ndị na-emerụ emerụ nke genotoxic33.
Ebumnuche nke ọmụmụ ihe a bụ inyocha ike nsị nke usoro cypermethrin azụmaahịa na obere tadpoles mmiri site na iji ule micronucleus na nyocha ihe egwu gburugburu ebe obibi.
Ọnụọgụ ọnwụ (%) nke P. gracilis tadpoles ndị e kpughere n'ọtụtụ dị iche iche nke cypermethrin azụmaahịa n'oge oge ule ahụ.
Ọnụọgụ ọnwụ (%) nke P. gracilis tadpoles ndị e kpughere n'ọtụtụ cypermethrin azụmaahịa n'oge ule na-adịghị ala ala.
Ọnwụ dị elu a hụrụ bụ n'ihi mmetụta genotoxic na amphibians ndị e kpughere na mkpokọta cypermethrin dị iche iche (6 na 20 μg/L), dịka e gosiri site na ọnụnọ nke micronuclei (MN) na nsogbu nuklia na erythrocytes. Mmepụta MN na-egosi mmejọ na mitosis ma jikọtara ya na njikọ na-adịghị mma nke chromosomes na microtubules, ntụpọ na protein complexes na-ahụ maka nnabata chromosome na mbufe, mmejọ na nkewa chromosome na mmejọ na ndozi mmebi DNA38,39 ma nwee ike ịbụ ihe metụtara nrụgide oxidative nke ọgwụ nje kpatara40,41. A hụrụ ihe ndị ọzọ na-adịghị mma na mkpokọta niile a tụlere. Ịba ụba nke mkpokọta cypermethrin mụbara nsogbu nuklia na erythrocytes site na 5% na 20% na doses kacha ala (1 μg/L) na kachasị elu (20 μg/L), n'otu n'otu. Dịka ọmụmaatụ, mgbanwe na DNA nke ụdị nwere ike inwe nnukwu ihe ga-esi na ya pụta maka ndụ dị mkpirikpi na ogologo oge, na-ebute mbelata nke ọnụọgụgụ mmadụ, mgbanwe ahụike ọmụmụ, mmụba nke ụdị mkpụrụ ndụ ihe nketa, na ọnụego mbugharị agbanwere agbanwe. Ihe ndị a niile nwere ike imetụta ndụ na nlekọta nke ụdị anụmanụ42,43. Mmepụta nke nsogbu erythroid nwere ike igosi mgbochi na cytokines, na-ebute nkewa sel na-adịghị mma (binucleated erythrocytes)44,45; multilobed nuclei bụ ihe ndị na-apụta na membrane nuklia nwere ọtụtụ lobes46, ebe nsogbu erythroid ndị ọzọ nwere ike ijikọ ya na mmụba DNA, dị ka akụrụ nuklia/blebs47. Ọnụnọ nke erythrocytes anucleated nwere ike igosi mmebi njem oxygen, karịsịa na mmiri ruru unyi48,49. Apoptosis na-egosi ọnwụ sel50.
Nnyocha ndị ọzọ egosikwala mmetụta mkpụrụ ndụ ihe nketa nke cypermethrin. Kabaña na ndị otu ya 51 gosiri na enwere mgbanwe micronuclei na nuklia dịka mkpụrụ ndụ binucleated na mkpụrụ ndụ apoptotic na mkpụrụ ndụ Odontophrynus americanus mgbe ekpughere ha na nnukwu mkpokọta cypermethrin (5000 na 10,000 μg L−1) ruo awa 96. A chọpụtakwara apoptosis nke Cypermethrin kpatara na P. biligonigerus52 na Rhinella arenarum53. Nsonaazụ ndị a na-egosi na cypermethrin nwere mmetụta genotoxic na ọtụtụ ihe ndị dị ndụ n'ime mmiri nakwa na nnwale MN na ENA nwere ike ịbụ ihe ngosi nke mmetụta dị ala na amphibians ma nwee ike imetụta ụdị ndị bi na ọhịa na ndị na-egbu egbu12.
Usoro azụmaahịa nke cypermethrin na-akpata nnukwu ihe ize ndụ gburugburu ebe obibi (ma nke dị oke njọ ma nke na-adịghị ala ala), ebe isi ụlọ ọrụ gafere ọkwa US Environmental Protection Agency (EPA) 54 nke nwere ike imetụta ụdị anụmanụ ahụ n'ụzọ dị njọ ma ọ bụrụ na ọ dị na gburugburu ebe obibi. Na nyocha ihe egwu na-adịghị ala ala, NOEC maka ọnwụ bụ 3 μg L−1, na-akwado na mkpokọta dị na mmiri nwere ike ibute ihe egwu nye ụdị anụmanụ ahụ55. NOEC na-egbu egbu maka ụmụ ahụhụ R. arenarum nke e kpughere na ngwakọta nke endosulfan na cypermethrin bụ 500 μg L−1 mgbe awa 168 gachara; uru a belatara ruo 0.0005 μg L−1 mgbe awa 336 gachara. Ndị dere akwụkwọ ahụ na-egosi na ogologo oge mkpughe ahụ na-ebelata, otú ahụ ka mkpughe ahụ na-emebi ụdị anụmanụ ahụ. Ọ dịkwa mkpa ime ka ọ pụta ìhè na ụkpụrụ NOEC dị elu karịa nke P. gracilis n'otu oge mkpughe ahụ, na-egosi na nzaghachi ụdị anụmanụ na cypermethrin bụ kpọmkwem ụdị anụmanụ. Ọzọkwa, n'ihe gbasara ọnwụ, uru CHQ nke P. gracilis mgbe ekpughere ya na cypermethrin ruru 64.67, nke dị elu karịa uru ntụaka nke US Environmental Protection Agency54 setịpụrụ, uru CHQ nke R. arenarum larvae dịkwa elu karịa uru a (CHQ > 388.00 mgbe awa 336 gachara), na-egosi na ọgwụ ahụhụ a na-amụ nwere nnukwu ihe ize ndụ nye ọtụtụ ụdị amphibian. Ebe ọ bụ na P. gracilis chọrọ ihe dị ka ụbọchị 30 iji mezue metamorphosis56, enwere ike ikwubi na mkpokọta cypermethrin a na-amụ nwere ike itinye aka na mbelata ọnụọgụgụ mmadụ site na igbochi ndị bu ọrịa ịbanye n'ọkwa okenye ma ọ bụ nke ọmụmụ nwa na nwata.
N'inyocha ihe egwu nke micronuclei na nsogbu nuklia erythrocyte ndị ọzọ, uru CHQ dị site na 14.92 ruo 97.00, na-egosi na cypermethrin nwere ike ibute ihe egwu genotoxic nye P. gracilis ọbụlagodi n'ebe obibi ya. N'iburu n'uche ọnwụ, oke mkpokọta nke ihe ndị na-akpata xenobiotic nke P. gracilis na-anabata bụ 4.24 μg L−1. Agbanyeghị, oke mkpokọta dị ala dị ka 1 μg/L gosikwara mmetụta genotoxic. Eziokwu a nwere ike ibute mmụba na ọnụọgụgụ ndị mmadụ na-adịghị ahụkebe57 ma metụta mmepe na ịmụpụta ụdị anụmanụ n'ebe obibi ha, na-eduga na mbelata na ọnụ ọgụgụ ndị amphibian.
Usoro azụmaahịa nke cypermethrin ọgwụ ahụhụ gosiri nnukwu nsí dị oke njọ na nke na-adịghị ala ala nye P. gracilis. A hụrụ ọnụọgụ ọnwụ dị elu, ikekwe n'ihi mmetụta nsí, dịka e gosiri site na ọnụnọ nke micronuclei na erythrocyte nuclear disorders, karịsịa serrated nuclei, lobed nuclei, na vesicular nuclei. Na mgbakwunye, ụdị ndị a mụrụ gosiri mmụba nke ihe egwu gburugburu ebe obibi, ma nke dị oke njọ ma nke na-adịghị ala ala. Data ndị a, yana ọmụmụ ihe ndị gara aga site n'aka otu nnyocha anyị, gosiri na ọbụna usoro azụmahịa dị iche iche nke cypermethrin ka kpatara mbelata acetylcholinesterase (AChE) na butyrylcholinesterase (BChE) na nrụgide oxidative58, ma butere mgbanwe na ọrụ igwu mmiri na nkwarụ ọnụ59 na P. gracilis, na-egosi na usoro azụmahịa nke cypermethrin nwere nnukwu nsí na-egbu egbu na nke na-adịghị egbu egbu nye ụdị a. Hartmann et al. 60 chọpụtara na usoro azụmahịa nke cypermethrin bụ nke kacha egbu egbu nye P. gracilis na ụdị ọzọ nke otu ụdị ahụ (P. cuvieri) ma e jiri ya tụnyere ọgwụ nje itoolu ndị ọzọ. Nke a na-egosi na oke cypermethrin nke iwu kwadoro maka nchekwa gburugburu ebe obibi nwere ike ibute ọnwụ dị elu na mbelata ogologo oge nke ọnụọgụgụ mmadụ.
A chọrọ ọmụmụ ihe ndị ọzọ iji chọpụta nsị nke ọgwụ nje na-egbu nje nye ndị na-aṅụ mmiri, ebe ọ bụ na mkpokọta dị na gburugburu ebe obibi nwere ike ibute ọnwụ dị elu ma nwee ike ibute ihe egwu nye P. gracilis. E kwesịrị ịgba ume ka a mee nnyocha gbasara ụdị amphibian, ebe ọ bụ na data gbasara ihe ndị a dị obere, karịsịa gbasara ụdị amphibian.
Nnwale nsí na-adịghị ala ala ahụ were awa 168 (ụbọchị 7) n'okpuru ọnọdụ kwụsiri ike, oke ọnwụ nke ihe ndị dị n'ime ya bụ: 1, 3, 6 na 20 μg ai L−1. N'ime nnwale abụọ a, a tụlere tadpoles iri maka otu ọgwụgwọ site na iji ihe ndị ọzọ isii, maka mkpokọta tadpoles iri isii kwa mkpokọta. Ka ọ dị ugbu a, ọgwụgwọ naanị mmiri jere ozi dị ka njikwa na-adịghị mma. Nhazi nnwale ọ bụla nwere efere iko a na-adịghị ahụkebe nke nwere ikike nke 500 ml na njupụta nke 1 tadpoles kwa 50 ml nke mmiri. E ji ihe mkpuchi polyethylene kpuchie karama ahụ iji gbochie ikuku ịpụ apụ ma na-eme ka ikuku na-abata mgbe niile.
E jiri kemịkalụ nyochaa mmiri ahụ iji chọpụta oke ọgwụ ahụhụ na awa 0, 96, na 168. Dịka Sabin et al. 68 na Martins et al. 69 si kwuo, e mere nyocha ahụ na Pesticide Analysis Laboratory (LARP) nke Mahadum Federal nke Santa Maria site na iji gas chromatography ejikọtara na triple quadrupole mass spectrometry (Varian model 1200, Palo Alto, California, USA). A na-egosi mkpebi ọnụọgụ nke ọgwụ ahụhụ na mmiri dị ka ihe mgbakwunye (Tebụl SM1).
Maka ule micronucleus (MNT) na ule mgbanwe nuklia nke mkpụrụ ndụ ọbara uhie (RNA), a nyochachara tadpoles 15 site na otu ọgwụgwọ ọ bụla. E jiri 5% lidocaine (50 mg g-170) mee ka tadpoles ahụ nwee nkụ, e jikwa sirinji heparinized a tụfuru anakọta ihe nlele ọbara site na ịpị obi. E tinyere slaịn ọbara na slaịn microscope sterile, kpọọ nkụ ikuku, tinye 100% methanol (4 °C) n'ime nkeji abụọ, wee jiri 10% Giemsa solution tee ya ruo nkeji iri na ise n'ọchịchịrị. Mgbe usoro ahụ gasịrị, e ji mmiri a gwakọtara agwakọta saa slides ahụ iji wepụ ntụpọ gabigara ókè ma kpọọ nkụ n'ọnọdụ okpomọkụ ụlọ.
E jiri igwe microscope 100× nyochaa opekata mpe RBC 1000 site na tadpole ọ bụla nwere ebumnuche 71 iji chọpụta ọnụnọ nke MN na ENA. E nyochachara mkpokọta RBC 75,796 sitere na tadpoles na-atụle njupụta na njikwa cypermethrin. E nyochachara genotoxicity dịka usoro Carrasco et al. na Fenech et al.38,72 si dị site na ịchọpụta ugboro ole nke mmerụ ahụ nuklia ndị a: (1) mkpụrụ ndụ anucleate: mkpụrụ ndụ na-enweghị nuclei; (2) mkpụrụ ndụ apoptotic: nkewa nuklia, ọnwụ mkpụrụ ndụ emebere; (3) mkpụrụ ndụ binucleate: mkpụrụ ndụ nwere nuclei abụọ; (4) mkpụrụ ndụ nuklia ma ọ bụ mkpụrụ ndụ bleb: mkpụrụ ndụ nwere nuclei nwere obere ihe na-apụta na membrane nuklia, blebs yiri nha micronuclei; (5) mkpụrụ ndụ karyolyzed: mkpụrụ ndụ nwere naanị ihe osise nke nucleus na-enweghị ihe dị n'ime; (6) mkpụrụ ndụ notched: mkpụrụ ndụ nwere nuclei nwere mgbawa ma ọ bụ oghere doro anya n'ụdị ha, nke a na-akpọkwa nuclei dị ka akụrụ; (7) mkpụrụ ndụ lobulated: mkpụrụ ndụ nwere ihe ndị na-apụta n'ime nuklia buru ibu karịa vesicles ndị a kpọtụrụ aha n'elu; na (8) obere mkpụrụ ndụ: mkpụrụ ndụ nwere nuclei a kpọchiri akpọchi na cytoplasm belatara. A tụnyere mgbanwe ndị ahụ na nsonaazụ njikwa na-adịghị mma.
E jiri ngwanrọ GBasic na usoro TSK-Trimmed Spearman-Karber 74 nyochaa nsonaazụ nnwale nsí dị oke njọ (LC50). E nwalere data nnwale ogologo oge maka nhazi njehie (Shapiro-Wilks) na homogeneity nke variance (Bartlett). E jiri otu ụzọ nyocha nke variance (ANOVA) nyochaa nsonaazụ ndị a. E jiri ule Tukey tụnyere data n'etiti onwe ha, e jikwa ule Dunnett tụnyere data n'etiti otu ọgwụgwọ na otu njikwa na-adịghị mma.
E jiri ule Dunnett nyochaa data LOEC na NOEC. E jiri ngwanrọ Statistica 8.0 (StatSoft) mee ule ọnụọgụgụ, nke nwere ọkwa dị mkpa nke 95% (p < 0.05).
Oge ozi: Maachị-13-2025