Ndanda ọkụ uhie (Solenopsis invicta) abụrụla ihe na-akpata ọrịa na United States kemgbe achọpụtara ha n'ụgbọ mmiri n'etiti afọ 1933 na 1945. Ntanda ha na-akpata ihe mgbu dị egwu ma na-efu United States ihe karịrị ijeri dọla asatọ kwa afọ. Taa, a na-ahụ ndanda ọkụ uhie na steeti iri na itoolu, ọkachasị na ndịda ọwụwa anyanwụ, kamakwa na California. Ha na-amụkwa ọtụtụ n'ime ha na Australia na China.
Na 1958, mba Amerịka hiwere usoro nchekwa nke gọọmentị etiti maka ibubata ndanda ọkụ iji gbochie mmegharị nke osisi na ihe ndị nwere ike ịgbasa ụmụ ahụhụ ndị a. Ọtụtụ ndị nchọpụta na ndị ọrụ gọọmentị kwenyere na mgbasa nke ndanda ọkụ nwere njikọ na ibuga mkpụrụ osisi. Ndị na-ahụ maka ụlọ akwụkwọ ọta akara na-agba mgbọrọgwụ osisi ọgwụ iji chịkwaa ndanda ọkụ, mana ojiji nke ọtụtụ ndanda dị otú ahụ (dị ka chlorpyrifos) ebelatala ugbu a, kemịkalụ ndị a dịkwa oke ọnụ.
Otu ndị nyocha sitere na USDA Agricultural Research Service, Animal and Plant Health Inspection Service, na Tennessee State University mụrụ ụzọ isi belata ọnụọgụgụ nje ọkụ site na iji ọgwụ nje ndị na-anaghị egbu egbu nke e tinyere na mgbọrọgwụ nke osisi.ọgwụ ahụhụna-eme ka ohere nke ikpughe na ndanda ọkụ dịkwuo elu ma nwee ike ibufe ihe ndị na-egbu egbu nye ndanda ndị ọzọ nọ n'akwụ. Nsonaazụ nke ọmụmụ ihe ahụ, nke e bipụtara na Machị na Journal of Economic Entomology, gosiri na ọgwụ nje na-anaghị egbu egbu na-eme ka ọ ghara iguzogide ya.fipronilmbelata nke ukwuu na ọnụọgụgụ ndị na-agba ọkụ n'ime mgbọrọgwụ nke osisi.
Ndị nchọpụta ahụ tinyere ebe ndị ọkụ na-agba ndanda (gụnyere ndanda ndị ọrụ, àkwá, ụmụ ahụhụ, ụmụ pupae, na eze nwanyị) n'ime mkpụrụ osisi Buxus microphylla. E ji bifenthrin gwọọ ọkara nke mkpụrụ osisi mgbọrọgwụ. E jiri ọgwụ ahụhụ anọ dị iche iche na-anaghị egbu egbu—fipronil, indoxacarb, imidacloprid, na fipronil—mee ihe dị ka njikwa, tinyere mmiri. E lerekwa mmetụta nke ọtụtụ ọgwụ ahụhụ na-anaghị egbu egbu, a chọpụtakwara irè nke ọgwụ ahụhụ fọdụrụnụ n'igbochi nje ndanda.
Fipronil gosipụtara irè kachasị mma nke igbu ụmụ ahụhụ, yana arụmọrụ njikwa ụmụ ahụhụ nkezi nke 99.99%, sochiri ya indoxacarb (99.33%) na imidacloprid (99.49%). Mgbe ejikọtara ọgwụ ahụhụ anọ ndị a na-anaghị egbochi ọgwụ na bifenthrin, arụmọrụ ha belatara nke ukwuu (ma e wezụga fipronil, nke nwetara arụmọrụ njikwa nke 94.29%). Iji nwalee uru nke fipronil na njikwa ụmụ ahụhụ, ndị nchọpụta nwalere obere mkpokọta ma chọpụta na arụmọrụ igbu ụmụ ahụhụ belatara ihe karịrị 90%, na oke fipronil dị iche iche enweghị mmetụta dị ukwuu na ọnụọgụ ụmụ ahụhụ. Iji ntinye fipronil akwadoro gbochie nje ndị ahụ ruo ọnwa isii, ebe iji ọkara dose ahụ butere ụmụ ahụhụ fọdụrụ na mgbọrọgwụ osisi.
Ndị nchọpụta ahụ dere, sị: “N'ime ọgwụgwọ ọgwụ ahụhụ ndị na-anaghị egbu nje, dinotefuran (ma ọ bụ na-enweghị bifenthrin) nyere njikwa ọkwa nchekwa nke kachasị mma, ebe 75% (8) nke mgbọrọgwụ mgbọrọgwụ ka dị n'enweghị nje. Mkpụrụ mgbọrọgwụ ejiri ọgwụ ahụhụ ndị ọzọ na-anaghị egbu nje (imidacloprid, indoxacarb, na fipronil) gwọọ... nwere ọnụego enweghị nje nke 0-38%.
Ndị nchọpụta ahụ kwuru na fipronil dị oke ọnụ karịa ọgwụ nje abụọ e kwadoro n'okpuru iwu gọọmentị etiti maka ịpụ apụ n'ọkụ - chlorpyrifos na bifenthrin. Mbelata ọnụọgụ fipronil ejiri mee ihe rụpụtara ihe na-agba ume, mana ha dere, sị, "Ọ dị mkpa ka e mee nnwale ndị ọzọ iji chọpụta mmetụta nke ọtụtụ fipronil dị iche iche nwere na ọnụọgụ mgbọrọgwụ ndị na-enweghị ọrịa na ndị nwere ọrịa."
Agbanyeghị, fipronil n'onwe ya na-enyekwa ụfọdụ nchegbu. Ọ na-agbaze ngwa ngwa na mmiri, ọ na-egbu egbu nye aṅụ (Apis mellifera), a pụkwara ịgbasa ya site na mmiri ozuzo, ịgbasa mmiri, na osisi. Iwu na mmachibido iwu dị ugbu a iji belata mmetụta nke ọgwụ ahụhụ a na aṅụ. Ndị nchọpụta ahụ kwuru, sị, "Maka ebe a na-azụ ụmụ anụmanụ, itinye fipronil naanị na mgbọrọgwụ osisi ndị a gbuturu egbutu tupu ha ama ifuru kwesịrị ibelata ihe ize ndụ nke ikpughe na aṅụ." Ha kwukwara na ọ dị mkpa ka e mee nnyocha ọzọ iji chọpụta ụzọ kacha mma isi jiri ọgwụ ahụhụ ndị na-anaghị alụso ọrịa ọgụ iji chịkwaa ndanda ọkụ uhie.
"Ụgwụ ahụhụ ndị na-anaghị egbu nje na-arụ ọrụ nke ọma n'ịchịkwa ụmụ ahụhụ ọkụ uhie (Hymenoptera: Formicidae) na mkpụrụ osisi a chịkọtara n'ubi."
Andrew Porterfield is a writer, editor, and communications consultant working with academic institutions, companies, and nonprofits in the life sciences. He currently resides in Camario, California. You can connect with him on LinkedIn or by email at aporterfield17078@roadrunner.com.
Ahụike nke ebe aṅụ na-aka mma mgbe ha na-emepụta ọtụtụ propolis (resin waxy nke e ji mechie ebe aṅụ). Nnyocha ọhụrụ nwalere ụzọ dị iche iche dị mfe ndị na-azụ aṅụ nwere ike isi mee ka mmepụta propolis dịkwuo mma n'ebe aṅụ na-emepụta.
Ben Puttler, prọfesọ emeritus na Mahadum Missouri nakwa ọkachamara n'ihe gbasara ọrịa ụmụ ahụhụ, a maara ya ọ bụghị naanị maka onyinye akụkọ ihe mere eme ya na njikwa ahụhụ ndị dị ndụ kamakwa maka ndụmọdụ ya nke ukwuu nke ọtụtụ ụmụ akwụkwọ na ndị ọrụ ibe ya. N'ileghachi anya azụ n'ọrụ ya, ndị ọrụ ibe abụọ tụgharịrị uche n'ihe Puttler rụzuru na onyinye ya.
Mbe Khapra na-emebi nnukwu ihe ubi echekwara, ọ bụkwa ihe a na-elekwasị anya na ọdụ ụgbọ mmiri na ebe ndị mmadụ na-agafe ókèala. Ndị nchọpụta na Canada achọpụtala oke okpomọkụ nke na-egbu mbe ahụ n'oge niile nke ndụ ya, gụnyere diapause.
Oge ozi: Eprel-13-2026
