Dịka Anadolu Agency si kwuo, otu nnyocha e bipụtara na Septemba 2 n'akwụkwọ akụkọ Frontiers in Public Health chọpụtara na ihe dị ka pasent 46 nke ndị ọrụ ugbo n'ụwa na-ata ahụhụ site nansị ọgwụ ahụhụ kwa afọ.
Ndị nchọpụta ahụ nwetara ọnụọgụgụ a site na data sitere n'aka ihe dị ka nde mmadụ 934, ndị ọrụ ugbo na ndị na-arụ ọrụ n'ụwa niile. A na-eme atụmatụ na ọnụọgụgụ kachasị elu nke ikpe ndị na-anaghị egbu egbu na-eme na ndịda Eshia, ebe ndị sochiri ya bụ ndịda ọwụwa anyanwụ Eshia na ọwụwa anyanwụ Afrịka.
Ọmụmụ ihe a megharịrị nyocha ndị gara aga site na inyocha akwụkwọ sayensị e bipụtara n'etiti 2006 na 2023 ma tinye data sitere na nchekwa data ọnwụ nke Òtù Ahụike Ụwa.
Ọ na-ekpuchi mba 139, nke a kpọtụrụ aha 62 n'ime ha n'isiokwu sayensị 214, ebe data ọnwụ nke WHO kpuchiri mba 77 ndị ọzọ.
Akwụkwọ ndị a nyochachara gosiri kpọmkwem ihe dị ka ikpe 369,600 kwa afọ, gụnyere ọnwụ karịrị 9,100. Ndị nchọpụta ahụ wee jikọta data mba na data ọnụọgụgụ mmadụ mpaghara iji nweta atụmatụ zuru ụwa ọnụ.
Ndị dere akwụkwọ ahụ kwuruNchọpụta ndị a gosiri na n'agbanyeghị mbọ mba ụwa gbara n'ime afọ iri abụọ gara aga iji belata mmetụta ọjọọ nke iji ọgwụ ahụhụ, nsí ọgwụ ahụhụ dị oke njọ ka bụ nnukwu nsogbu ahụike zuru ụwa ọnụ.
Oriri ọgwụ ahụhụ n'ụwa niile mụbara site na ihe dị ka tọn nde 1.8 na 1990 ruo tọn nde 3.8 na 2023. N'oge a, ojiji ya mụbara site na 210% na Amerịka, site na 185% na Afrịka, ma belata site na 5% na Yuropu.
Ndị nchọpụta na-adọ aka ná ntị na nsogbu nke nsị na-adịghị egbu egbu, karịsịa n'etiti ndị ọrụ ugbo na ndị ọrụ ugbo, enwetabeghị nlebara anya zuru oke n'ihi na usoro nlekota na amụma mba ụwa na-elekwasị anya na ikpe ndị na-egbu egbu na igbu onwe onye n'amaghị ama gụnyere nsị.
Ha kwukwara na ọnụọgụgụ ndị gọọmentị nwere ike ileda oke nsogbu ahụ anya n'ihi na ọtụtụ ndị ihe metụtara anọghị na nlekọta ahụike n'ihi nsogbu akụ na ụba, enweghị ebe ahụike, egwu nke ịla n'iyi ọrụ ha, ma ọ bụ usoro akụkọ na-ezighi ezi.
N'otu oge ahụ, ndị dere akwụkwọ ahụ kwetara na nsonaazụ nyocha emere n'ebe ọrụ ugbo dị oke egwu ma ọ bụ nkwubi okwu dabere na mgbaàmà ndị na-abụghị nke akọwapụtara nwere ike ibute atụmatụ buru ibu.
Nnyocha ahụ kwukwara na oke mgbochi dị ukwuu gụnyere nkọwa ndị na-adịghị agbanwe agbanwe, obere data mba, obere nha ihe nlele, na enweghị usoro akụkọ ọkọlọtọ. Ụfọdụ mba akọpụtala naanị otu ikpe nke ọrịa ahụ.
Ndị nnyocha ahụ na-akpọ oku ka e mepụta usoro nlekota na akụkọ a haziri ahazi, nakwa ka e mee ka usoro nlekota mba sikwuo ike.
Ha kpọkwara gọọmentị ka ha tinye iwu mba ụwa n'ọrụ iji kwụsị ojiji nke ọgwụ nje ndị nwere nnukwu ihe egwu nke enweghị ike ịchịkwa ihe egwu ha nke ọma, na-ekwu na ihe dị otu a nwere ike ibelata ibu arọ nke nsị n'ụwa niile.
Oge ozi: Sep-08-2026
